Cinsiyet Gelişimi Bozuklukları Bağlamında 46,Xx Erkek Fenotipi: İslami Bir İnceleme
Anahtar Kelimeler:
Cinsiyet Gelişimi Bozukluğu, İslam Hukuku, Hünsa, 46 XX Erkek Fenotipi, İslami BiyoetikÖzet
Cinsiyet Gelişimi Bozuklukları (CGB), kromozomal, gonadal veya anatomik cinsiyet gelişiminin tipik modellerden sapma gösterdiği nadir durumları kapsamaktadır. Bu durumlar arasında yer alan 46, XX male CGB, bireylerin XX karyotipe sahip olmalarına rağmen erkek fenotipi göstermeleri ile karakterizedir. Bu çalışma, 46, XX male CGB'nin klinik ve moleküler yönlerini incelemekte ve böyle bir durumun İslam hukuku çerçevesindeki değerlendirmesini sunmaktadır. İslami gelenek, cinsiyetin ikili yaratılışını vurgulamakla birlikte, "hünsa" kavramı ile cinsiyeti belirsiz bireyler için esnek hükümler ortaya koymuştur. Güncel tıbbi veriler ile klasik ve modern İslami yaklaşımlar birleştirilerek, 46, XX CGB bireylerinin etik ve dini hassasiyetlere uygun yönetimi için bir çerçeve sunulmuştur. Bu çalışmanın temel iddiası, 46,XX erkek fenotipi gibi cinsiyet gelişim bozukluklarında modern genetik tanı yöntemleriyle elde edilen biyomedikal verilerin, İslam hukukunda hünsa bireylerin değerlendirilmesinde kullanılan ölçütlerle büyük ölçüde uyumlu olduğudur. Dolayısıyla biyolojik gerçekliğe dayalı cinsiyet belirleme süreçlerinin hem tıbbi hem de fıkhî açıdan meşru ve uygulanabilir olduğu ileri sürülmektedir.
Referanslar
Abbasovna, Alidjanova Lazizkhon. "Health and Medicine in the Islamic Tradition Based on the Book of Medicine (Kitab al-Tibb) by Sahih al-Bukhari". INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE & INTERDISCIPLINARY RESEARCH ISSN: 2277-3630 Impact factor: 8.036 11/(2022), 58-61.
Alberts, B, A Johnson, J Lewis, D Morgan, M Raff, K Roberts - P Walter. "Molecular biology of the cell 6th ed (new york, ny: Garland science)". (2014),
Al-Qaradawi, Yusuf. The Lawful and the Prohibited in Islam:al-Halal va'l-Haram fi'l-Islam. The Other Press, 2013.
Ayfer Alikaşifoğlu, “Ambigius Genitalya’ya Klinik Yaklaşım”, Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. https://www.ttb.org.tr/sted/sted0403/ambigius.pdf.
Baskin, LS. "Chapter: 43 Disorders of Sex Development". Smith & Tanagho's General Urology. ed. Tom F. Lue Jack W. McAninch. McGraw-Hill Education., 18. Basım, (2012).
Bashamboo, Anu - Ken McElreavey. "Consanguinity and disorders of sex development". Human Heredity 77/1-4 (2014), 108-117.
Benk, Dilek - Karatepe, Atilla - Tertemiz, Selin - Dolapçıoğlu, Serdar Kenan - Güngören, Arif - Hakverdi, Ali Ulvi - Baloğlu, Ali, “Hipergonadotropik hipogonadizmin nadir bir nedeni olarak Ullrich Turner sendromu:olgu sunumu,” J Kartal TR (2014);25(3):239-241, https://pdf.journalagent.com/scie/pdfs/KEAH-08769-CASE_REPORT-BENK_SILFELER.pdf (Erişim: 01.07.2026).
Berglund, Agnethe, Trine Holm Johannsen, K Stochholm, Lise Aksglæde, Jens Fedder, Mette Hansen Viuff, Katharina Maria Main - Claus Højbjerg Gravholt. "Incidence, prevalence, diagnostic delay, morbidity, mortality and socioeconomic status in males with 46, XX disorders of sex development: a nationwide study". Human Reproduction 32/8 (2017), 1751-1760.
Biason-Lauber, Anna, Daniel Konrad, Monika Meyer, Carine DeBeaufort - Eugen J Schoenle. "Ovaries and female phenotype in a girl with 46, XY karyotype and mutations in the CBX2 gene". The American Journal of Human Genetics 84/5 (2009), 658-663.
Duman, Hilâl. "İslâm Hukukunda Hünsâ (Çift Cinsiyetliler)". Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/1 (2002), 295-318.
Evliyaoğlu, Olcay. Gonadal Farklılaşma Sorunlarına Yaklaşım: Gonadal Disgeneziler, Turkiye Klinikleri J Pediatr Sci. (2011);7(3):44-5, https://www.turkiyeklinikleri.com/article/tr-gonadal-farklilasma-sorunlarina-yaklasim-gonadal-disgeneziler-60853.html, (Erişim: 01.07.2026).
de Assunção, Guilherme Vaz, Beatriz T Silva, Miguel Saraiva, Rui Carvalho - Beatriz Silva. "A Case Report on 46, XX Male Difference of Sex Development". Cureus 16/9 (2024),
Ferrari, Maria Tereza Martins, Elinaelma Suelane do Nascimento Silva, Mirian Yumie Nishi, Rafael Loch Batista, Berenice Bilharinho Mendonca - Sorahia Domenice. "Testicular differentiation in 46, XX DSD: an overview of genetic causes". Frontiers in endocrinology 15/(2024), 1385901.
García-Acero, Mary, Olga Moreno, Fernando Suárez - Adriana Rojas. "Disorders of sexual development: current status and progress in the diagnostic approach". Current urology 13/4 (2020), 169-178.
Gunes, Sezgin Ozgur, Asli Metin Mahmutoglu - Ashok Agarwal. "Genetic and epigenetic effects in sex determination". Birth Defects Research Part C: Embryo Today: Reviews 108/4 (2016), 321-336.
Grinspon, Romina P - Rodolfo A Rey. "Molecular characterization of XX maleness". International Journal of Molecular Sciences 20/23 (2019), 6089.
Harahap, Khoirul Amru, Najhan Parluhutan Harahap - Mohamad Toha Umar. "The Dilemma of Gender and Marital Validity in Khuntha Cases: A Comparative Legal Study of the Four Sunni Schools". El-Aqwal: Journal of Sharia and Comparative Law (2025), 81-102.
İbn Âbidîn, Muhammed Emîn b. Ömer. Reddül Muhtar. Shamila baskısı, Ty.
Hutson, John M. Warne, Garry L. Grover, Sonia R. Disorders of Sex Development: An Integrated Approach to Management. (Springer 2012).
Khan, M. A. Z. - J. C. Konje. "Ethical and religious dilemmas of modern reproductive choices and the Islamic perspective". 1872-7654 (Electronic) (2019),
Kugle, Scott Siraj al-Haqq. Homosexuality in Islam: Critical reflection on gay, lesbian, and transgender Muslims. Simon and Schuster, (2010).
Ono, Makoto - Vincent R Harley. "Disorders of sex development: new genes, new concepts". Nature Reviews Endocrinology 9/2 (2013), 79-91.
Özbek, Emin. “Testis Atrofisi: Nedenleri Tanı ve Tedavisi”, https://dreminozbek.com/testis-atrofisi-nedenleri-tani-ve-tedavisi.
Serahsî, Muhammed b. Ahmed, Şemsü'l-Eimme. el-Mebsût. Shamila baskısı, Ty.
Yıldırım, Celal. "Kaynaklarıyla İslâm Fıkhı, İbadat, Muamelat, Ferâiz". Ankara, Uysal Kitabevi (2006),
Zainuddin, Ani Amelia - Zaleha Abdullah Mahdy. "The Islamic perspectives of gender-related issues in the management of patients with disorders of sex development". Archives of Sexual Behavior, 46/(2017).
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Medine Karadağ Alpaslan – Ali Yüksek
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergimizde yayımlanan makaleler, 