Bahrî Memlükleri Dönemi Hastaneler Dışında Sağlıkla İlgili Sosyal Hizmetler

Ahmed, İsa. Târihu’l-Bîmâristanat fi’l-İslam. 1 Cilt. Beyrut/Lübnan: Daru’r-Raidi’l-Arabi, 1401.

Ali, Ali Seyyid. el-Kuds fi’l-asri’l-Memlûkî. Kahire: Dârü’l-Fikr, 1986.

Âşûr, Saîd Abdülfettâh. el-Mücteme‘ el-Mısrî fî Asr Selâtin el-Memâlik. Kahire: Daru’n-nahdati’l-arabiyye, 1992.

Atmaca, Esra. Kara Veba Memlükler’de Salgın ve Toplum (748/1348-1349). Sakarya: Sakarya Üniversitesi Yayınları, 2021.

Azb, Halid. Esvâr ve Kal’atü Selâhaddin. Kahire: Daru Zehrai’ş-Şark, ts.

Belevî, Alemüddîn Hâlid b. Îsâ. Tâcü’l-mefrik fî tahliyeti ʿulemâʾi’l-meşrik. İşrafu’l-lecneti’l-müştereketi li neşri’t-turasi’l-İslami beyne’l-memleketi’l-mağribiyyeti ve devleti’l-imareti’l-Arabiyyeti’l-müttehideti, ts.

Berkey, Jonathan. “Culture and Society during the late Middle Ages”. ed. Carl F. Petry. Cambridge: The Cambridge History of Egypt, 2006.

Cevherî, İsmâîl b. Hammâd. Tâcü’l-luġa ve sıhâhu’l-ʿArabiyye. thk. Ahmed Abdülgafûr Attâr. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlim Li’l-Melayin, 1407.

Çelik, Yılmaz. İslâm’da Sosyal Hizmetler Hz. Peygamber Dönemi. Konya: Çizgi Kitabevi, 2017.

Dilik, Said. “Sosyal Güvenlik ve Sosyal Hizmetler Arasındaki İlişkiler”. 73-84. Ankara: Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü Yayını, 1968.

Ebû zer el-Halebî, Muvaffakuddîn Ahmed b. İbrâhîm. Künûzü’z-zeheb fî târîhi Haleb. 2 Cilt. Haleb: Daru’l-kalem, 1417.

Ebu Zeyd, İslam İsmail Abdulfettâh. “Hukuku’l-mesâcinîn fî Mısır ve Beledi’ş-Şâm fî asri’l-Devleti’l-Memlûkiye (648-923/1250-1517)”. Mecelletun Dirâsetu Tarihiyyetun/ Aden Centre for Historical Studies 9 (2022), 45-81.

Emin, Muhammed Muhammed. el-Evkâf ve’l-hayatu’l-ictimaiyye fî Mısır 648-963/1250-1517, dirasetun tarihiyyetun vesâikiyyetun. Kahire: Daru’l-kutub ve’l-vesaiki’l-kavmiyye, 1435.

Erol, Burak Gani. “Memlûkler Zamanında Mısır Hac Güzergâhı – Kâhire’den Mekke’ye Uzanan Kutsal Yolculuk”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16 (2019), 264-314. https://doi.org/10.32950/rteuifd.628790

Gazzî, Kâmil b. Hüseyin. Nehrü’z-zeheb fî tarih-i Haleb. 3 Cilt. Haleb: Daru’l-kalem, 2. Basım, 1419.

Hace, Hayat Nasır. Sultan Nasır Muhammed b. Kalavun ve Nizâmu’l-Vakfi fi Ahdihi. Kuveyt: Mektebetu’l-Fellah, 1403.

Hamza, Abdullatif. el-Hareketü’l-Fikriyye fî Mısr fi’l-Asreyni’l-Eyyûbiyyi ve’l-Memlûkiyyi’l-Evvel. Kahire: el-Heyetü’l-Mısrıyyetü’l-âmmetü li’l-kitâb, 2016.

İbn Battûta, Şemsüddîn Muhammed b. Abdillâh. Tuhfetü’n-nüzzâr fî ġarâʾibi’l-emsâr ve ʿacâʾibi’l-esfâr. 5 Cilt. Rabat: Akademiyyetu’l-memleketi’l-mağribiyyeti, 1417.

İbn Cübeyr, Muhammed b. Ahmed. Rihletu İbn Cübeyr. Beyrut: Daru’l-Beyrut li’tibâa ve’n-neşr, ts.

İbn Dokmak, Sârimüddîn İbrâhîm b. Muhammed. Kitâbü’l-İntisâr li-vâsıtati ʿikdi’l-emsâr. Beyrut: el-Mektetu’t-ticariyeti li’t-tibaati ve’n-neşr ve’t-tevzî, ts.

İbn Ebû Usaybia, Muvaffakuddîn Ahmed b. el-Kāsım. Uyûnü’l-enbâʾ fî tabakāti’l-etıbbâ. thk. Nizâr Rızâ. 1 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Mektebetü’l-hayat, ts.

İbn Habîb, Bedrüddîn el-Hasen b. Ömer. Tezkiretü’n-nebîh fî eyyâmi’l-Mansûr ve benîh. thk. Muhammed Muhammed Emin - Said Abdulfettah Aşur, 3 Cilt. Matbaatu Daru’l-kutub, 1976.

İbn Hacer, Şihâbüddîn Ahmed b. Alî. ed-Dürerü’l-kâmine fî aʿyâni’l-miʾeti’s-sâmine. thk. Muhammed Abdülmuîd Han. 6 Cilt. Saydar Abâd/Hindistan: Meclisu daireti’l-meârifi’l-Osmaniyye, 1392.

İbn Hacer, Şihâbüddîn Ahmed b. Alî. İnbâʾü’l-ġumr bi-ebnâʾi’l-ʿumr. thk. Hasan Habeşî. 4 Cilt. Mısır: el-Meclisu’l-A’la li’ş-şuuni’l-İslamiyye-Lecnetu ihyai’t-turâsi’l-İslamiyye, 1389.

İbn Haldun, Veliyyüddîn Abdurrahmân b. Muhammed. Kitâbü’l-ʿİber ve dîvânü’l-mübtedeʾ ve’l-ḫaber fî eyyâmi’l-ʿArab ve’l-ʿAcem ve’l-Berber ve men-âs̱arahüm min-ẕevi’s-sulṭâni’l-ekber. thk. Halil Şehade. 8 Cilt. Beyrut: Daru’l-Fikr, 1408.

İbn İbrâhîm, Alî b. Mübârek. el-Hıtatü’t-Tevfîkıyyetü’l-cedîde li Mısır, Kahire ve Muduniha ve Biladuha, el-Kadime, ve’ş-şehire. Bulak/Mısır: Matbaatu’l-emiriyye bi Bulak, 1306.

İbn İyâs, Zeynüddîn Muhammed b. Şehâbiddîn Ahmed. Bedâʾiʿu’z-zühûr fî vekāʾiʿi’d-dühûr. thk. Muhammed Mustafa. Kahire, 1963.

İbn Kesîr, İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer. el-Bidâye ve’n-nihâye. thk. Ali Şiri. 14 Cilt. Daru ihyau’turasi’l-arabi, 1408.

İbn Şâhin ez-Zâhirî, Garsüddîn Halîl. Zübdetü Keşfi’l-memâlik ve beyâni’t-turuk ve’l-mesâlik. Paris: Matbaatu’l-cumhuriyye, 1893.

İbn Tağrîberdî, Cemâlüddîn Yûsuf el-Atâbekî. el-Menhelü’s-sâfî ve’l-müstevfî baʿde’l-Vâfî. thk. Muhammed Muhammed Emin. 7 Cilt. Kahire: el-Hey’etü’l Mısriyyeti’l-Amme li’l Kitâb, 1984.

İbn Tağrîberdî, Cemâlüddîn Yûsuf el-Atâbekî. en-Nücûmü’z-zâhire fî mülûki Mısr ve’l-Kāhire. 16 Cilt. Mısır: Vizaretu’s-sakafeti ve’l-irşâdi’l-kavmi, Daru’l-kutub, ts.

İbnu’l-Furât, Nâsırüddîn Muhammed b. Abdirrahîm. Târîhu’d-düvel ve’l-mülûk’ün. thk. Kostantin Zureyk - Necla İzzeddin. 9 Cilt. Beyrut: el-Matbaatu’l-Amerikaniyye, 1949.

İbnü’l-Hâc, Muhammed b. Muhammed. el-Medhal ilâ tenmiyeti’l-aʿmâl bi-tahsîni’n-niyyât ve’t-tenbîh ʿalâ baʿżi’l-bidaʿ ve’l-ʿavâʾidi’lleti’ntuhilet ve beyâni şenâʿatihâ ve kubhihâ. 4 Cilt. Daru’t-turas, ts.

İbnü’l-Müstevfî, Şerefüddîn el-Mübârek b. Ahmed el-Erbîlî. Târîhu İrbil. thk. Sâmî İbn Seyyid Hamâses- Sakkār. 2 Cilt. Irak: Vizaretü’s-sakafeti ve’l-i’lâm-Daru’r-Reşid li’n-Neşr, 1980.

İbnü’l-Verdî, Zeynüddîn Ömer b. el-Muzaffer. Tetimmetü’l-Muhtasar fî ahbâri’l-beşer. 2 Cilt. Lübnan/Beyrut: Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1417.

Kalkaşendî, Şihâbüddîn Ahmed b. Alî. Subhu’l-aʿşâ fî sınâʿati’l-inşâʾ. 15 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kutubu’l-İlmiyye, ts.

Kanat, Cüneyt. “Kârimî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ek-2/26-28. Ankara: TDV Yayınları, 2019.

Kâşif, Seyide İsmail. Ahmed b. Tolun. 1 Cilt. Kahire: ed-Daru’l-kavmiyye li’t-tıba’a ve’n-neşr, 1965.

Keleş, Hilmi. Bahrî Memlüklerinde Sosyal Hizmetler (1250-1382). Çorum: Hitit Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doktora Tezi, 2025.

Kortantamer, Samira. “Memlûklerde Hapishaneler”. Hapishane Kitabı. ed. Emine Gürsoy Naskali - Hilal Oytun Altun. 93-101. İstanbul: Kitabevi, 2004.

Makkarî, Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed. Nefhu’t-tîb min ġusni’l-Endelüsi’r-ratîb ve zikru vezîrihâ Lisâni’d-dîn İbni’l-Hatîb. thk. İhsan Abbas. 8 Cilt. Beyrut/Lübnan: Dâru Sadr, 1997.

Makrîzî, Takıyyüddîn Ahmed b. Alî. el-Mevâʿiz ve’l-iʿtibâr bi- zikri’l-hıtat ve’l-âs̱âr. 4 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kutubu’l-İlmiyye, 1418.

Makrîzî, Takıyyüddîn Ahmed b. Alî. es-Sülûk li-maʿrifeti düveli’l-mülûk. thk. Muhammed Abdulkadir Ata. 8 Cilt. Lübnan/Beyrut: Daru’l-Kutubu’l-İlmiyye, 1418.

Makrîzî, Takıyyüddîn Ahmed b. Alî. İġāsetü’l-ümme bi-keşfi’l-ġumme. thk. Kerim Hilmi Ferhat. Aynun li’d-diraseti ve’l-buhusi’l-insaniyyeti ve’l-ictimâiyyeti, 1407.

Nüveyrî, Şihâbüddîn Ahmed b. Abdilvehhâb. Nihâyetü’l-ereb fî fünûni’l-edeb. 33 Cilt. Kahire: Daru’l-kutub ve’l-vesaiki’l-kavmiyye, 1423.

Ömerî, Şihâbüddîn Ahmed b. Yahyâ. Mesâlikü’l-ebsâr fî memâliki’l-emsâr. 27 Cilt. Abu Dabi: el-Muctemau’s-sakafi, 1423.

Özdal, Ahmet N. Orta çağ Ekonomisi ve Müslüman Tüccarlar (X-XIV. Yüzyıllar). İstanbul: Selenge, 2016.

Refa’î, Hala Navaf Yusuf. es-Sucûn fî Mısır fî’l-asri’l-Memlûkî (648-923/1250-1517). Külliyâtu dirâseti’l-ulyâ el-Câmiatü’l-Ürdüniyye, 2008.

Sabra, Adam. el-Fakru ve’l-ihsânu fî Mısr asri Selâtini’l-Memâlik 1250-1517. çev. Kâsım Abduh Kâsım. Kahire: Li’l-Meclisi’l-âla li’s-sekâfeti, 2003.

Safedî, Salâhuddîn Halîl b. İzziddîn Aybeg. Aʿyânü’l-ʿasr ve aʿvânü’n-nasr. thk. Ali Ebû Zeyd vd. 5 Cilt. Beyrut/Lübnan, Dımaşk/Suriye: Daru’l-fikri’l-muâsır, Daru’l-fikr, 1418.

Safedî, Salâhuddîn Halîl b. İzziddîn Aybeg. el-Vâfî bi’l-vefeyât. thk. Ahmed Arnavut - Mustafa Türki. 29 Cilt. Beyrut: Daru ihyâu’t-turas, 1420.

Saîd, Ubeyr İnâyet. “Hankahâtu Mısır hatta nihayeti asri’l-Memâliki’l-Bahriyye 648-784/1250-1382”. İraqi Academic Scientific Journals 233 (2012 1433), 1455-1485.

Sehâvî, Şemsüddîn Muhammed b. Abdirrahmân. ed-Davʾü’l-lâmiʿ li-ehli’l-karni’t-tâsiʿ. 12 Cilt. Beyrut: Menşurâtu daru mektebeti’l-hayat, ts.

Seyyid Ali, Ali. “Dirâsetun fi Vesikati Vakfi’s-Sultan Nâsır Muhammed b. Kalavun alâ Münşeâtihi fi’l-Kuds eş-Şerif”. Feyyum Üniversitesi, Ruznâme Dergisi 9/9 (2011), 9-34. https://doi.org/10.21608/ruznama.2011.100138

Sönmez, Selami. “Orta Çağ Türk ve İslam Dünyasında Kervansaraylar (Hanlar-Ribatlar)”. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi 15 (2007), 270-296.

Sübkî, Tâcüddîn Abdülvehhâb b. Alî b. Abdilkâfî. Muʿcemü’ş-şüyûh. thk. Beşar Avad vd. 1 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 2004.

Sübkî, Tâcüddîn Abdülvehhâb b. Alî. Muʿîdü’n-niʿam ve mübîdü’n-nikam. 1 Cilt. Beyrut/Lübnan: Müessetü’l-kütübi’s-sakâfiyye, 1407.

Süyûtî, Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr. Hüsnü’l-muhâdara. thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim. 2 Cilt. Mısır: Daru İhyau kutubi’l-Arabiyye-İsa el-babi’l-Halebi ve Şirkah, 1387.

Şeşen, Ramazan. Haçlılar ve Moğollar Önünde Sultan Baybars. İstanbul: Yeditepe yayınevi, 3. Basım, 2021.

Terzioğlu, Arslan. “Bîmâristan”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/163-178. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1992.

Uyanık, M. Zeki. “Batı ve Doğu Kültüründe Hapishane”. Mîzânü’l-hak İslami İlimler Dergisi 4 (2017), 87-134.

Yediyıldız, Bahaeddin. “Vakıf”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 42/479-486. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.

Yiğit, İsmail. “Memlükler”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 29/90-97. Ankara, 2004.

Yûnînî, Kutbüddîn Mûsâ b. Muhammed. Zeylü Mirʾâti’z-zamân. 4 Cilt. Kahire: Daru’l-Kutubi’l-İslamî, 1413.

Zebîdî, Muhammed el-Murtazâ b. Muhammed. Tâcü’l-ʿarûs min cevâhiri’l-Kāmûs. 40 Cilt. Daru’l-hidaye, ts.

Zehebî, Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed. Târîhu’l-İslâm ve vefeyâtü’l-meşâhîr ve’l-aʿlâm. thk. Ömer Abdüsselâm Tedmürî. 52 Cilt. Beyrut: Daru’l-kutubi’l-Arab, 1413.